2023 - rok WISŁAWY SZYMBORSKIEJ

 

WISŁAWA SZYMBORSKA - mistrzyni słownej precyzji i przewrotnej prostoty. Jej poezja w błyskotliwy sposób komentowała codzienność, uruchamiając w czytelnikach pytania o sprawy największej wagi…

Poetka urodziła się 2 lipca 1923 roku. W 2023 roku przypada 100. rocznica jej urodzin. 

Z tej okazji Senat RP przyjął uchwałę ustanawiającą ROK 2023 - ROKIEM WISŁAWY SZYMBORSKIEJ. Będzie to nie tylko okazja do przypomnienia jej twórczości i osoby, lecz również pretekst do przyznania poezji, sztuki niesłusznie zapomnianej, należnego jej miejsca we współczesnym świecie…

W związku z ogólnopolskim projektem: MISTRZYNI SZYMBORSKA, do którego przystąpiła nasza szkoła, zespół Kulturalnie Nakręconych postanowił zebrać ciekawostki dotyczące życia i twórczości naszej Noblistki. Poniżej przedstawiamy swoisty ALFABET SZYMBORSKIEJ, który przez cały miesiąc będziemy sukcesywnie uzupełniać, odkrywając przed Wami niesamowity portret Poetki. Pod koniec miesiąca przewidujemy quiz, który rozstrzygnie, kto z Was uważnie śledził nasze ciekawostki.

A - jak... ANDRZEJ GOŁOTA

Poetka wielką sympatią darzyła Andrzeja Gołotę. Polski pięściarz był dla niej jednym z największych sportowych idoli. Zarywała nawet noce, by zobaczyć jego walki. Pani Wisława po każdym przegranym pojedynku Gołoty odbierała serie telefonów „z kondolencjami” pełnych wyrazów współczucia od zatroskanych znajomych, którzy dopytywali, jak przyjęła ten cios…

Szymborska dostawała również wiele portretów Gołoty, a w jej pokoju stała nawet jego podobizna. W 2010 roku dla niego zaczęła oglądać „Taniec z Gwiazdami", w którym sportowiec brał udział.

Fascynacja Poetki bokserem trwała wiele lat, choć nigdy ze sobą nie rozmawiali. Michał Rusinek, sekretarz Pani Wisławy, tłumaczył, że wszystko zaczęło się w warszawskiej restauracji. Szymborska spotkała tam pięściarza, który podpisywał swoją biografię. Nikt nie zwracał uwagi na poetkę, boksera natomiast wszyscy oblegali…

Jak się później okazało sympatia była obopólna. Kiedy w 2012 roku poetka zmarła, Andrzej Gołota, na co dzień mieszkający w USA, nie mógł uczestniczyć w jej pogrzebie. Pożegnał jednak Noblistkę w wyjątkowy sposób – napisał dla niej wiersz, który zatytułował:  

Dla P. Szymborskiej: 

Braknie mi Ciebie w moim narożniku, 
mimo że nigdy nie stąpałaś po ringu. 
Pozostaną wiersze. 
"Dziękuję" to za mało...  
A. Gołota                                                                                                                              

Wiersz wysłała żona boksera do Polskiego Związku Bokserskiego. Dodała, iż Andrzej jest małomówny, dlatego najbardziej wymowny będzie jego wieniec 89 róż - tyle lat skończyłaby Wisława Szymborska w roku 2012. W jednym z wywiadów sam bokser przyznał, iż nie znał dobrze twórczości swojej najczcigodniejszej fanki, ale szanował ją za jej podejście za życia.

B – jak... BIBELOTY

BIBELOT – („gracik”) – niewielki przedmiot, najczęściej niemający istotnej wartości użytkowej, spełniający funkcję ozdobną. Określenie używane zwykle w liczbie mnogiej.

Zawsze miałam serce do kiczu - wyznała kiedyś sama Noblistka. Faktycznie Szymborska miała sentyment do kiczowatych bibelotów, które dostawała w prezencie, dziwnych gadżetów przywożonych z zagranicznych podróży albo wyszukanych na targach staroci. Wśród bibelotów, które Poetka dostawała od przyjaciół były: zapalniczka w kształcie okrętu podwodnego, ptaszek podający dziobem papierosy i świnka - pozytywka, która gra po pokręceniu ogonem...

Wszyscy wiedzieli, że lubi dostawać śmieszne przedmioty i jest wielbicielką kiczu, ale nikt nie wiedział, co to znaczy „kicz wyrafinowany”, więc przynoszono jej masę brzydactw. Wysmakowane przedmioty przyjmowała z radością - mówiła prof. Teresa Walas z Zarządu Fundacji Wisławy Szymborskiej.

C - jak... CZYTANIE

Szymborska była zapaloną czytelniczką i bardzo często dzieliła się z innymi opiniami na temat setek książek, które wręcz pochłaniała. 

W wieku 11-12 lat czytała „Trylogię” Henryka Sienkiewicza, powieści Juliusza Verne’a i „Nędzników” Victora Hugo. 

Za najwybitniejszego polskiego poetę uważała Bolesława Leśmiana. Poświęciła kilka swoich utworów m.in. Tomaszowi Mannowi, Krzysztofowi Kamilowi Baczyńskiemu i Halinie Poświatowskiej.

To Wisława Szymborska powiedziała, że: „Czytanie książek to najpiękniejsza zabawa, jaką sobie ludzkość wymyśliła”.

D - jak... DEBIUT

Wisława Szymborska debiutowała w 1945 r. na łamach dodatku literackiego „Dziennika Polskiego” „Walka” wierszem pt. „Szukam słowa". Miała wtedy 22 lata. W tym czasie związana była ze środowiskiem akceptującym socjalistyczną rzeczywistość. Pierwszy opublikowany tomik natomiast to „Dlatego żyjemy" (1952). Wydane w czasach apogeum stalinizmu wiersze noszą piętno swej epoki, podobnie jak te pochodzące z kolejnego tomiku pt. „Pytania zadawane sobie" (1954).

Po latach Szymborska żałowała faktu, że w czasach stalinowskich pisała wiersze gloryfikujące ówczesną ideologię. Tłumaczyła się z akcentów socrealistycznych w swoich wczesnych wierszach, mówiąc, że w tamtym okresie sympatyzowała z ustrojem bo „kochała ludzkość w całości, by po latach docenić wartość kochania poszczególnych jednostek".

W pewnym sensie dopiero wydany w roku 1957 roku tom „Wołanie do Yeti" stał się właściwym debiutem poetki, w którym widoczne są już charakterystyczne cechy jej poezji - aforystyczność i stosowanie paradoksu jako podstawowej figury retorycznej.

E - jak... EDYTA GÓRNIAK

Edyta Górniak zwróciła się z prośbą do Poetki, by ta specjalnie dla niej napisała utwór, który później wokalistka mogłaby zaśpiewać. Odpowiedź była jednak odmowna. Noblistka nie chciała pisać „na zamówienie”. 

Do końca nie wiadomo, czy Szymborska odmówiła ze względu na stosunek do piosenkarki, czy po prostu nie chciała tworzyć tekstów piosenek...

F – jak… FILIPOWICZ KORNEL

W 1948 roku Szymborska wyszła za mąż za Adama Włodka (również poetę), z którym rozwiodła się po sześciu latach. 

13 lat później, czyli w roku 1967, związała się z Kornelem Filipowiczem i to on właśnie był mężczyzną jej życia. Kiedy się poznali, nie byli już najmłodsi - Filipowicz miał 54 lata, a Szymborska dawno przekroczyła 40. rok życia. Nie przeszkodziło to jednak w wybuchu wielkiego uczucia, gdyż „pasowali do siebie jak męski i żeński rodzaj liścia miłorzębu”, stanowiąc „organiczny związek, jedność i całość”.

Poetka nie wyszła ponownie za mąż i nigdy nie zamieszkała z Filipowiczem. Mimo tego, a może właśnie dzięki temu, właśnie z nim stworzyła udany, wieloletni związek, który przetrwał do końca życia pisarza. Chociaż Szymborska i Filipowicz nie mieszkali razem, praktycznie widywali się codziennie, prowadzili też długie rozmowy telefoniczne. Gdy z powodów zdrowotnych lub zawodowych Szymborska musiała wyjechać, pisali do siebie listy.

Wisława Szymborska najbardziej żałowała, że jej partner nie dożył chwili, gdy otrzymała Nagrodę Nobla. Uważała, że jemu należała się ona bardziej… Ich nieformalny związek zakończyła śmierć Filipowicza w 1990 roku. Po jego śmierci Poetka wyznała: „Byliśmy końmi, które cwałują obok siebie…” Wtedy również powstał jeden z najbardziej znanych wierszy Szymborskiej – „Kot w pustym mieszkaniu”, który został opublikowany w 1991 roku.

Miałem wrażenie, widząc ich razem, że nawet siedząc tyłem do siebie, patrzą na siebie. Ich sposób myślenia, stosunek do ludzi czy świata był zupełnie identyczny. To było niesamowite. Jeżeli mogę sobie odtworzyć ten przypadek biblijnych dwóch połówek jabłka, które się szukają, to oni się znaleźli – wspominał krytyk Tadeusz Nyczek. 

G - jak... GRUPA LITERACKA "Inaczej"

W 1945 roku Szymborska zaangażowała się w życie literackie Krakowa. Rok później dołączyła do grupy literackiej „Inaczej".  Była to pierwsza powojenna sformalizowana grupa literacka działająca w Krakowie w latach 1945-1946, do której należeli również Stanisław Lem czy Adam Włodek (przyszły mąż Poetki). 

To wtedy doszło do pierwszego spotkania Szymborskiej ze znanym już wówczas Czesławem Miłoszem.

H - jak... CHMURY

W Poznaniu w 2015 roku na ścianie kamienicy przy Placu Kolegiackim powstał mural w postaci wiersza Wisławy Szymborskiej pt. „Chmury". Co ciekawe do namalowania „Chmur" wykorzystano krój pisma o nazwie "Szymborska", zaprojektowany przez Radosława Łukasiewicza. Mural powstał w ramach projektu Poezja jest tym, co rodzi się z życia.

I - jak... ICHNA

Wisława to właściwie drugie imię Szymborskiej. Na pierwsze miała Maria. W dzieciństwie nazywano ją Marychną. Z czasem bliscy zaczęli na nią wołać Ichna, Ichenka. Imieniem Wisława zaczęła się posługiwać dopiero w życiu dorosłym. W 1971 roku, w wieku 48 lat, dokonała formalnej zmiany – na metryce z 1923 roku dopisano odręczną adnotację o zmianie imienia z „Maria Wisława Anna” na „Wisława Maria Anna”. I już jako Wisława Szymborska zapisała się na kartach światowej poezji.

J - jak... JAGIELLOŃSKI UNIWERSYTET

Szymborska po wojnie studiowała polonistykę, a następnie socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Studiów jednak nie ukończyła z powodu trudnej sytuacji materialnej.

K - jak... KFC

Szymborska była fanką fast foodów. Artystka często zamawiała jedzenie przez telefon, między innymi dania z KFC. Uwielbiała głównie pikantne skrzydełka – podobno część zjadała od razu, drugą część mroziła, a następnie odsmażała… Kiedy informacje o zamiłowaniu Poetki do skrzydełek z KFC przedostały się do prasy, firma przesłała Szymborskiej podziękowanie za korzystanie z ich oferty oraz specjalny dokument, po którego okazaniu mogła dostawać za darmo mega kubełki pikantnych skrzydełek w dowolnej restauracji KFC w całej Polsce. Poetkę to podobno bardzo rozbawiło. Odpisała w ten sposób: Szanowna Firmo, to prawda, lubię pikantne skrzydełka i od czasu do czasu je kupuję. Jednak z Waszej karty gratisowej korzystać nie będę – 

po prostu mi nie wypada. Zachowam ją sobie jako miłą pamiątkę.

L - jak... LEPIEJE

LEPIEJ, inaczej lepiuch – krótki, jednozdaniowy, często nonsensowny, groteskowy, wierszyk, standardowo składający się z dwóch wersów. 

Wynalezienie tej formy przypisuje się Wisławie Szymborskiej, natomiast nazwę temu gatunkowi nadał sekretarz Poetki, Michał Rusinek. 

Jak do tego doszło? Jedna banalna sytuacja przyczyniła się do powstania pierwszego lepieja. Wisława Szymborska, zamawiając danie w podkrakowskiej restauracji, natknęła się na ciekawą notatkę w karcie. Otóż, przy pozycji „flaki” ktoś dopisał „okropne”. To wystarczyło, aby ten niepozorny dopisek Poetka wykorzystała na własny użytek. Przez kolejne lata lepieje nie lądowały w szufladzie, ale krążyły w prywatnej korespondencji wśród Jej przyjaciół i znajomych. 

Na czym polega LEPIEJ? Zasada jest prosta. Powinny znaleźć się w nim dwa elementy. W pierwszym wersie – opis czynu lub wydarzenia (koniecznie strasznego i dramatycznego). Ma ono pełnić rolę mniejszego zła przy skonsumowaniu konkretnej potrawy (opisanej w drugim wersie). W rezultacie ów okropny czyn ma być drobnostką przy zjedzeniu choćby felernych flaków. 

Np.

Lepszy piorun na Nosalu

niż pulpety w tym lokalu.

Lepiej złamać obie nogi, 

niż miejscowe zjeść pierogi.

Ł - jak... ŁAWECZKA SZYMBORSKIEJ

Wisława Szymborska urodziła się w Kórniku (niedaleko Poznania). 29 czerwca 2013 r., na kilka dni przed 90. rocznicą urodzin Noblistki, w Kórniku odsłonięto pomnik Poetki – ławeczkę, na której siedzi kot ze słynnego wiersza pt. „Kot w pustym mieszkaniu”. Wisława Szymborska stoi uśmiechnięta z boku ławeczki, w płaszczu i kapeluszu. W prawej ręce z tyłu za sobą Poetka trzyma kartkę z tytułem wiersza, a fragmenty samego wiersza znajdują się na kartkach, na których siedzi kot… W uroczystości odsłonięcia pomnika Szymborskiej uczestniczył Michał Rusinek, sekretarz Wisławy Szymborskiej, który dziękował społeczności kórnickiej za tak piękny i specyficzny zarazem pomnik Poetki - pierwszy na świecie pomnik Noblistki. Ławeczka z Poetką i kotem stoi przy promenadzie im. Wisławy Szymborskiej nad jeziorem Kórnickim, niedaleko domu, w którym się urodziła.

M - jak MICHAŁ RUSINEK

Polski literaturoznawca, tłumacz, pisarz, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Były sekretarz Wisławy Szymborskiej. Miał przez kilka miesięcy pomagać Wisławie Szymborskiej w opanowaniu chaosu, jaki zapanował w jej życiu po przyznaniu Jej nagrody Nobla, ale został jej sekretarzem na 15 lat. W książce „Nic zwyczajnego” Michał Rusinek opowiedział o swojej pracy z Poetką.

N - jak... NAGRODA NOBLA

3 października 1996 roku Wisława Szymborska została laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Wyróżnienie odebrała 9 grudnia w Sztokholmie z rąk samego króla Szwecji. W uzasadnieniu werdyktu przyznającego Szymborskiej literacką Nagrodę Nobla członkowie Szwedzkiej Akademii napisali, że nagrodę przyznano „za poezję, która z ironiczną precyzją odsłania prawa biologii i działania historii we fragmentach ludzkiej rzeczywistości".

Poetka, osoba słynąca ze skromności i niechęci do udzielania wywiadów, zaskoczona i oszołomiona wiadomością o przyznaniu jej Nobla, powiedziała dziennikarzom, że najbardziej obawia się tego, że teraz będzie musiała być osobą publiczną. 

Jestem kameralna i... mam nadzieję, że mi się w głowie nie przewróci - dodała.

Szymborska unikała rozgłosu, a otrzymanie Nagrody Nobla nazywała „tragedią sztokholmską’’. Zainteresowanie mediów, które wówczas towarzyszyło polskiej Noblistce, przerosło ją.  

Ja całe życie chcę być określoną osobą – osobą. Natomiast teraz chcą ze mnie zrobić osobistość. 

I tu się nie dam. Dlatego, że instynkt mi mówi, że to jest niebezpieczeństwo - powiedziała kiedyś w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej".

Jej słowa okazały się znamienne, bo Poetka po otrzymaniu Nobla zamknęła się w sobie i przez ponad dwa lata od otrzymania tej prestiżowej nagrody nie napisała ani jednego wiersza…

O - jak... OLGA TOKARCZUK

Olga Tokarczuk podczas jednego ze spotkań ze swoimi czytelnikami we Wrocławiu w 2019 roku powiedziała: „Noblistka” - ciągle nie potrafię tak o sobie powiedzieć. „Noblistka” - to dla mnie nadal Wisława Szymborska.

Tokarczuk opowiedziała wówczas również o tym, jak kiedyś, prawie 20 lat temu w Krakowie zupełnie przez przypadek spotkała Poetkę:

Umówiłam się z koleżanką w kawiarni. Usiadłyśmy przy stoliku i wtedy zauważyłam ukrywane z trudem poruszenie. Okazało się, że gdzieś w kącie siedzi pani Wisława i rozmawia z kimś bliskim. Wszyscy udawaliśmy, że jej nie widzimy, żeby zapewnić jej komfort, żeby jej nie niepokoić. Kiedy zamówiłam kawę i zaczęłam ją pić, nagle ktoś podszedł do mnie z tyłu, dotknął mnie w ramię. Odwróciłam się zdziwiona i wtedy okazało się, że to jest Wisława Szymborska i ona mówi do mnie tak: Pani Olgo, przepraszam, ja się nazywam Wisława Szymborska. Nie chcę pani przeszkadzać. Chciałam tylko pani powiedzieć, że uwielbiam pani książki…

Wisława Szymborska, która rzadko sięgała po prozę, zwłaszcza po prozę współczesną, bardzo ceniła Olgę Tokarczuk.

P - jak... PAPIEROSY

Sama Poetka wielokrotnie powtarzała, że są rzeczy, z których nie potrafi zrezygnować. Były to papierosy, kawa i kieliszek czegoś mocniejszego raz na jakiś czas. Twierdziła, że wielkie dzieła literackie powstawały w dymie papierosowym, bez niego Tomasz Mann nie napisałby „Czarodziejskiej góry".

Szymborska z rakiem płuc walczyła od dawna, przeszła nawet poważną operację, ale choroba powróciła, nie bez winy samej Poetki, która mimo choroby... wciąż paliła papierosy. Konsekwentnie aż do samej śmierci. Szymborska zmarła we śnie, po cichu, w nocy. Zabił ją rak płuc. Mimo zaleceń lekarzy nie rzuciła swojego nałogu. Paliła papierosy do samego końca. Zmarła 1. lutego 2012r., mając 89 lat.

Zażyczyła sobie, mimo że była bardzo słaba, żeby pielęgniarka posadziła ją w fotelu, bo przecież przyjmuje gościa. Zapaliła ostatniego papierosa, wypiła ostatnią kawę i rozmawialiśmy o zwykłych rzeczach, nie poetyckich - tak ostatnie spotkanie z Noblistką wspominał jej sekretarz Michał Rusinek w rozmowie z TOK FM.

R - jak... REŻYSER

Szymborska marzyła, by przed śmiercią poznać ludzi, którzy ją najbardziej inspirowali. Byli to m.in. amerykański reżyser filmowy Woody Allen, prezydent Czech Vaclav Havel oraz brytyjska badaczka w dziedzinie etiologii i antropologii, Jane Goodall. Havla miała okazję poznać przy okazji jego wizyty dyplomatycznej  w Polsce. Niewiele brakowało, a spotkałaby się także z Woody Allenem. Niestety, ostatecznie do spotkania nie doszło. Obydwoje jednak wypowiadali się o sobie bardzo pochlebnie, Szymborska doceniała twórczość Woody’ego Allena, a reżyser wspominał o tym, że czytał wszystkie wiersze polskiej Poetki. Co prawda marzenia Noblistki nie udało się spełnić, ale namiastkę spotkania zaaranżowała Katarzyna Kolenda-Zaleska, która przeprowadziła wywiad z Allenem, który został później Szymborskiej zaprezentowany na specjalnym pokazie w kinie. Scenę tę można obejrzeć w filmie Katarzyny Kolendy-Zaleskiej „Chwilami życie bywa znośne. Przewrotny portret Wisławy Szymborskiej”.                                                          

Sam Woody Allen powiedział o Niej: Jestem Jej wielkim wielbicielem. Przeczytałem wszystko, co napisała i czytam w kółko. Ja jestem uważany za dowcipnego i zabawnego człowieka, ale to jej dowcip góruje nad moim. Jest niezmiernie dowcipną Poetką, mądrą. Jest w stanie uchwycić najbardziej wzruszające momenty życia i jego smutek, i jednocześnie pozostać optymistką. Czuję się zaszczycony, że wie o moim istnieniu.

S - jak... SZUFLADY

Szymborska uwielbiała szuflady. W jednym ze swoich wierszy pt. „Możliwości” Poetka wśród wielu rzeczy, które woli od innych wymieniła szuflady. Uważała szuflady za największy wynalazek ludzkości. Komoda w jej mieszkaniu miała 36 szuflad, w trzech kolumnach, nieomal pod sam sufit. Boczne szuflady miały rozmiar pocztówki i tam też trzymała kolekcję przedwojennych kartek pocztowych. W szufladach najłatwiej dostępnych przechowywała apaszki i składane parasolki. Do najwyższych szuflad nie dało się zajrzeć, można tam było włożyć tylko rękę. Znajdowały się w nich formularze podatkowe i instrukcje obsługi sprzętów elektronicznych. 

To najbardziej znienawidzony przez Poetkę gatunek piśmiennictwa. Mówiła na nie „obstrukcje”. W jednej z szuflad przechowywała również swój dyplom nagrody Nobla i pozłacany medal noblowski (jeden z dwóch, jaki dostają laureaci) oraz Order Orła Białego. W innej szufladzie można było znaleźć całą kolekcję zapalniczek zbieranych i używanych przez Poetkę.

T - jak... TESTAMENT

Zgodnie z wolą Wisławy Szymborskiej swój majątek Noblistka postanowiła przeznaczyć na utworzenie Fundacji, która miałaby się zająć Jej dorobkiem literackim, archiwum, księgozbiorem i uporządkowaniem wszystkich Jej pamiątek. Wisławie Szymborskiej bardzo zależało, by fundacja miała siedzibę w Krakowie i była silnie związana z tym miastem, z którym i Ona się utożsamiała. Zażyczyła sobie również, by w pierwszym zarządzie Fundacji zasiadali: jej przyjaciółka Teresa Walas, jej sekretarz Michał Rusinek oraz mecenas Marek Bukowski, który uczestniczył w sporządzaniu testamentu. Tak też się stało. Fundacja Wisławy Szymborskiej powstała w kwietniu 2012r. Do zadań fundacji należą: opieka nad literacką spuścizną Wisławy Szymborskiej, działalność popularyzatorska i edukacyjna w zakresie propagowania polskiej kultury, twórczości literackiej, naukowej i czytelnictwa w Polsce oraz za granicą, jak również wspieranie idei tolerancji oraz kultury dialogu w życiu publicznym. Fundacja przyznaje również co roku Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej. Nagroda ma charakter międzynarodowy, przyznawana jest co roku za książkę poetycką wydaną w języku polskim w roku poprzedzającym. Zwycięzca nagrody otrzymuję statuetkę oraz kwotę pieniężną w wysokości ustalanej przez zarząd Fundacji.

U - jak... URODZINY

Wisława Szymborska urodziła się 2. lipca 1923 roku. W 2023 roku przypada więc 

100. rocznica jej urodzin. Z tej okazji Senat RP przyjął uchwałę ustanawiającą 

ROK 2023 - ROKIEM WISŁAWY SZYMBORSKIEJ.

Urodziła się w Bninie pod Poznaniem – według metryki, bo rodzinne przekazy wskazują Kórnik (miasto niedaleko Poznania). Całe jednak swoje życie związana była z Krakowem.

W - jak... WYKLEJANKI

Tworzenie zabawnych i niekiedy ironicznych kolaży, które poetka nazywała „WYKLEJANKAMI”, było jednym z Jej ulubionych zajęć. 

Jak powstawały?            

Wisława Szymborska z wielką pasją gromadziła ciekawe wycinki z gazet i fragmenty starych ilustracji. Korzystała ze starych roczników magazynów, żurnali a także z prasy aktualnej. Swój talent plastyczny wykorzystywała, komponując z nich kolaże z przymrużeniem oka. Wyklejanki to trafne pointy i surrealistyczne poczucie humoru, którego nigdy polskiej Noblistce nie brakowało… To często były anegdoty z kluczem, z ciepłą złośliwością i ironią Szymborskiej. Zdarzały się prace tematyczne - na przykład główny bohater był zwierzęciem. Do tego stosowny komentarz i… gotowe. Te kolaże były bliskie Jej patrzeniu na świat, Jej filozofii i Jej wierszom. Znajdziemy w nich i paradoks, i ironię, i dowcip. Znajomi wiedzieli o tej pasji i przynosili Szymborskiej stare, czasem nawet XIX-wieczne gazety, żeby mogła z nich wycinać. Sama Poetka była wierną czytelniczką magazynu „National Geographic”.

Wyklejanki wysyłała do swoich przyjaciół, znajomych, współpracowników. Z okazji Nowego Roku robiła kilkadziesiąt takich wyklejanek/kolaży, dobierając następnie te kartki do adresata i jego poczucia humoru. Kolaże traktowała jak rodzaj prywatnego listu. Wszyscy potem zastanawiali się, dlaczego dostali taką kartkę, a nie inną. Szymborska często podkreślała, że zawsze miała serce do kiczu.

Wyklejanki nie były dziełem przypadku. Po śmierci Poetki okazało się, że miała w domu teczki z posegregowanymi wycinkami. Na każdej opis: „oczy”, „ręce”, „wąsy”. Wszystko przygotowane do pracy. 

Z - jak... ZBIORY POEZJI

Wisława Szymborska wydała 13 tomików wierszy: 

Dlatego żyjemy (1952), 

Pytania zadawane sobie (1954), 

Wołanie do Yeti (1957), 

Sól (1962), 

Sto pociech (1967), 

Wszelki wypadek (1972), 

Wielka liczba (1976), 

Ludzie na moście (1986), 

Koniec i początek (1993) 

Chwila (2002), 

Dwukropek (2005), 

Tutaj (2009) 

oraz – wydany pośmiertnie, niedokończony tom Wystarczy (2012). 

Jej wiersze (opublikowała ich ok. 350) zostały przetłumaczone na ponad czterdzieści języków. Publikowała także przekłady poezji, głównie z francuskiego i niemieckiego. 

W tym roku, z okazji stulecia urodzin Noblistki, powstał wyjątkowy zbiór (Wisława Szymborska „Wiersze wszystkie”) zawierający całą Jej twórczość poetycką. Po raz pierwszy zostały zebrane wszystkie wiersze Poetki - od debiutanckiego utworu „Szukam słowa” po wiersze, które nigdy dotąd nie były publikowane. 

PROJEKT: Mały Książę

ZADANIE nr 1:

1. Napisz dodatkowy rozdział książki opisujący pobyt Małego Księcia na jeszcze jednej, 

wymyślonej przez Ciebie planecie.

2. Wyobraź sobie, że to Ty spotkałeś/aś  Małego Księcia, który znów przybył na Ziemię...

Napisz opowiadanie o Waszej wspólnej przygodzie, która nauczyła Cię czegoś nowego.

UWAGA! 
Obydwa tematy to OPOWIADANIA, zanim więc zdecydujesz się na któryś z nich, 

przypomnij sobie cechy opowiadania.

Tutaj masz link do lekcji, na której utrwalaliśmy tę formę wypowiedzi:
https://kulturalnie-nakreceni.blogspot.com/2020/10/jak-napisac-opowiadanie.html
TERMIN: do 13.01.2022.

ZADANIE nr 2:

Chciałabym, żeby "Mały Książę" głęboko zapadł Ci w pamięć, bo to piękna, ponadczasowa historia.

Wobec tej książki po prostu nie można przejść obojętnie. 

"Mały Książę" ma mnóstwo ukrytych sensów, które z lekcji na lekcję pomagałam Ci odczytać. 

Teraz mam dla Ciebie twórcze zadanie, w którym będziesz mógł/mogła wykazać się swoją kreatywnością i pomysłowością. Realizacja tego zadania pozwoli wydobyć z "Małego Księcia" 

ważne i piękne cytaty, które jak się okazuje niosą ze sobą uniwersalne przesłanie...

1. Wybierz sentencję, cytat z lektury, który Cię poruszył, zwrócił Twoją uwagę albo jest po prostu warty zapamiętania
2. Napisz go czytelnie, starannie, estetycznie - z pomysłem.
3. W jakiś sposób ozdób swój cytat, np. własnym rysunkiem, wyklejankami, itp. 

- jak to dokładnie zrobisz, pozostawiam Twoim możliwościom i wyobraźni. 
4. Format pracy i jej kształt: dowolny; technika również. 
5. Oceniając Twoją pracę, wezmę pod uwagę pomysł, ale również estetykę wykonania. 

TERMIN : do 3.02.2023r.

Twoja Polonistka
Ewelina Majewska

PROJEKT: Mały Książę

 AUTORKA PRACY: Aleksandra Kapciak

ÓSMA PLANETA

Ósma planeta była zagadką dla Małego Księcia. Chłopiec bowiem nie wiedział nic o wspomnianej kuli, która swoją szarością i smutkiem raniła dziecięce serce złotowłosego. Promyki światła wdzierały się przez szczeliny otoczki smutku planety. Wydawałoby się, że delikatne światełko walczy z całej siły, aby smutek nim nie zawładnął. Szara, wysuszona trawa, trzeszczała pod nogami chłopca, a głucha cisza władała planetą. 

- Ach! To jeszcze gorsze miejsce od planety Pijaka! - zapłakał Mały Książę i ruszył przed siebie ze łzami w oczach.

Opustoszała planeta była przerażająca. Przeogromna wyobraźnia chłopca pracowała na najwyższych obrotach, wyobrażając sobie najróżniejsze potwory i duchy, które w każdej chwili mogłyby wyłonić się z szarej mgły.

Nagle chłopiec zatrzymał się i wytężył słuch. Wydawało mu się, czy rzeczywiście coś słyszał? 

- Witaj - usłyszał szept.

- Kto to? - powiedział złotowłosy i zmarszczył w zdziwieniu brwi. Kto zamieszkiwał tak smutną i negatywną planetę?! 

Z burej mgły wyłonił się człowiek. Wychudzony, o zmęczonej twarzy i trzęsących się nogach, trzymał na swoich barkach ogromnego psa, choć mógłby być to również niedźwiedź. Podszedł bliżej Małego Księcia i usiadł na trawie, sapnął ciężko, po czym poklepał po pysku zwierzę. Pies zaszczekał wesoło i zwiększył swoją wielkość. Mały Książę krzyknął zszokowany tym widokiem. Przecież ten człowiek nie da rady unieść tak wielkiego psa! Dorosły spojrzał na chłopca.

- Nie martw się. Dam radę - powiedział, jakby czytając Małemu Księciu w myślach.

- Dlaczego twój pies jest taki wielki?

- Dobrze go karmię.

- Czym on się żywi, skoro jest taki duży?

- Moim lękiem i smutkiem. Jest go bardzo dużo - tak dużo, że nawet planeta go pochłonęła.

- Nie możesz być smutny!

- Każda emocja jest potrzebna.

- Ale jesteś dorosły.

- Co z tego?

- Jestem pewien, że wiesz, iż powinieneś umieć panować nad emocjami.

- Wiesz czym jest ten pies? Wiesz, jak ciężki on jest? Wiesz, ile już lat go niosę na barkach? Ile lat go karmiłem i pielęgnowałem, a on wciąż nie idzie na smyczy, lecz przygniata mnie każdego dnia. Nie powinieneś oceniać mnie, dopóki nie poznałeś całej mojej historii.

- Każda minuta na twojej planecie pogrąża mnie w smutku. Bardzo mi przykro, ale powinien już iść.

- Ach! - zapłakał dorosły i zasłonił twarz dłońmi.

- Nie płacz, proszę.

Dorosły spojrzał na Małego Księcia i przetarł swą zmęczoną twarz dłonią, po czym wstał, niebezpiecznie się chwiejąc, a pies zamerdał wesoło ogonem, po raz kolejny zwiększając swoją wielkość. Człowiek ruszył w stronę burej mgły. Za chwilę odwrócił się i pomachał Małemu Księciu, po czym zniknął w otchłani smutku i rozpaczy, tak wielkiej, że małe serduszko chłopca skurczyło się nieznacznie. Doprawdy złotowłosy nie zapomni tej przygody, tak smutnej, tak ciężkiej, iż na zawsze pozostanie, choćby gdzieś na dnie jego serduszka. 

„Nie powinieneś oceniać mnie, dopóki nie poznałeś całej mojej historii” – Mały Książę przypomniał sobie słowa dorosłego i postanowił zachować je w swoich wspomnieniach - zamknięte na zawsze w jego głowie.

 AUTORKA PRACY: ROKSANA BUCZAK

PLANETA SAMOTNIKA

Po opuszczeniu Ziemi Mały Książę postanowił odwiedzić ostatnią planetę z jego listy. Była to planeta pod nazwą Asteroida B-632. Mały Książę słyszał dużo legend o tej planecie, lecz nie wiedział, która z nich jest prawdziwa. Wszystkie były przerażające - zaczynały się od pustej planety, a kończyły się na Samotniku, który tam pomieszkuje. Mały Książę zaraz po wizycie na B-632 zamierzał wrócić do swojej ukochanej Róży, ponieważ ją kochał.

         Gdy Mały Książę wylądował na Asteroidzie B-632, nic tam nie zastał. Był mocno zawiedziony, bo myślał, że może kogoś tu jednak spotka i te wszystkie legendy okażą się nieprawdziwe. Nagle zza baobabów, które również były na tej planecie usłyszał jakiś dźwięk. Był lekko przerażony, bo nigdy wcześniej nie znalazł się w takiej sytuacji. Po kilku sekundach strachu zza drzew wyłonił się Starszy Pan. Był bardzo niezadbany i nie wyglądał, jakby się cieszył z odwiedzin Małego Księcia .

- Czego tu szukasz? - powiedział Starszy Pan z niezadowoleniem.

- Ja… ja, przyleciałem odwiedzić tę planetę, ponieważ szukam przyjaciół - odpowiedział przerażony Mały Książę.

- Tutaj ich nie znajdziesz, wynoś się stąd! Nie chcę cię tu! - wykrzyknął Starszy Pan.

- Ale dlaczego Pan jest taki niemiły? - zapytał Mały Książę .

- Nienawidzę ludzi, wolę spędzać czas sam ze sobą. Ludzie, którzy odwiedzają moją planetę tylko marnują mój czas, zawsze odciągają mnie od czegoś, co jest dla mnie ważne, czyli spędzanie czasu z samym sobą - odpowiedział.

- Myli się Pan. Od jakiegoś czasu podróżuję po planetach w poszukiwaniu przyjaciół. Odwiedziłem aż 7 planet, ta jest moją 8. Spotkałem wielu ludzi, ale oni nie nadawali się na moich przyjaciół. Każdy miał coś, co mnie odpychało. Do momentu kiedy wylądowałem na Ziemi i spotkałem lisa. On pozwolił mi się oswoić oraz pomógł mi zrozumieć, że nie każdy jest taki sam. A wie Pan, z jakiego powodu szukam przyjaciół? Ponieważ przez całe życie byłem samotny i tak też się czułem do momentu, gdy pojawiła się Róża. Nagle pojawiła się na mojej planecie i bardzo mi się spodobała, lecz stała się zbyt kapryśna, dlatego wyruszyłem w podróż. Ale wracam do niej, ponieważ ją kocham - odpowiedział Mały Książę .

- Dlaczego odwiedziłeś moją planetę, skoro znalazłeś już przyjaciela? - zapytał Starszy Pan .

- Owszem znalazłem, jednak ta planeta była moją ostatnią na liście i chciałem ją odwiedzić. Bardzo się bałem, ponieważ słyszałem dużo legend o niej np. że mieszka na niej Starszy Pan (co akurat jest prawdą), ale też że zabija Pan tych, co tutaj przybywają. Dlatego trochę ryzykowałem, przylatując tu – oznajmił Mały Książę.

- Tak, wiem słyszałem o tych legendach. Dałeś mi do zrozumienia, że czas, który się spędza tylko ze sobą wcale nie jest taki fajny, jak się wydaje. Od teraz będę próbował się zaprzyjaźnić z odwiedzającymi moją planetę. Czasem czuję się naprawdę  samotny i smutny, spędzając czas sam ze sobą. Bałem się jednak zapoznać z kimś, dlatego zawsze każdego wyganiałem - odpowiedział  Samotnik .

- Niech Pan zapamięta to, co teraz powiem: „Dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu”. Tego nauczył mnie Lis. Jego słowa zostaną ze mną na zawsze. Mam nadzieję, że z panem też i że wyciągnie Pan właściwe wnioski z mojej wizyty - powiedział Mały Książę.

- Czy to znaczy, że już odlatujesz i nigdy więcej się nie spotkamy? – zapytał ze smutkiem Starszy Pan.

- Niestety tak, ale postaram się jeszcze Pana odwiedzić. Muszę lecieć, ponieważ na swojej planecie zostawiłem moją Różę. Nawet nie wiem, czy jeszcze żyje, ponieważ rosną tam baobaby, które trzeba regularnie wyrywać, bo inaczej ich korzenie mogą rozsadzić całą planetę. Chociaż to raczej Pan wie – odpowiedział chłopiec, wskazując ręką na rosnące i tutaj baobaby.

-Tak, wiem… Życzę Ci powodzenia. Mam nadzieję, że wyznasz swojej Róży, że ją kochasz -powiedział Samotnik .

 -Tak. Bardzo Panu dziękuję! - odpowiedział Mały Książę.

- To ja Tobie dziękuję. Dzięki Tobie spróbuję odmienić swoje życie. Jestem Ci bardzo wdzięczny – odparł wzruszony.

- Nie ma za co ! – zdążył wykrzyknąć na do widzenia Mały Książę i odleciał.

Po tej wizycie Mały Książę i Samotnik nigdy więcej się już nie spotkali. Mały Książę bezpiecznie doleciał na swoją planetę. Zastał tam swoją Różę, która ucieszyła się na jego widok. Zresztą on tak samo.

AUTOR PRACY: Jędrzej Kopiec

ARA 331

Kolejna planeta była sporych rozmiarów, nawet większa od poprzedniej należącej do Geografa. Była bardzo nietypowa. Cała porośnięta gęstym lasem, chyba dżunglą. Taka była planeta Ara 331 .

– Jest tu kto?! - krzyknął Mały Książę, wchodząc w las. Odpowiedział mu ledwo słyszalny głos.

– Jest tu kto? - zawołał ponownie Mały Książę, odgarniając gałęzie i krocząc dalej w gęstą chyba dżunglę. Ktoś albo coś odpowiedziało mu głośniej, lecz nadal niezrozumiale.                          

– Chyba zbliżam się do tej osoby, czy cokolwiek tam jest – mruknął do siebie Mały Książę.                            

– Jest tu kto? - kolejny raz powtórzył Mały Książę i w tym samym momencie zobaczył kołyszącą się na gałęzi piękną, kolorową papugę.

– Jest tu kto? - odpowiedziała Papuga.                                                

– Ach, tu jesteś! Ależ jesteś kolorowa, co tu robisz? - spytał Mały Książę.                                        

– Ach, tu jesteś! Ależ jesteś kolorowa, co tu robisz? - zaskrzeczała Papuga.                                   

– Ha, ha, ha! Ale jesteś zabawna! - zawołał Mały Książę - tego się nie spodziewałem. Myślałem, że odpowiesz w inny sposób. Ciekawa jesteś, ale co tu robisz?                                    

– Ha, ha, ha! Ale jesteś zabawna! - powtórzyła Papuga - tego się nie spodziewałem . Myślałem, że odpowiesz w inny sposób. Ciekawa jesteś, ale co tu robisz?                                                         

– To już nie jest zabawne. Papugujesz mnie. Co tu robisz?! - zdenerwował się Mały Książę.  

– To już nie jest zabawne. Papugujesz mnie. Co tu robisz?! - zaskrzeczała Papuga.                   

– Skoro nie chcesz mi powiedzieć, co tu robisz, to nie. Odpowiem za ciebie - siedzisz i bezmyślnie powtarzasz za mną. Czemu nie możesz być sobą, tylko musisz być mną? Papuguję cię – dodał Mały Książę.            

- Skoro nie chcesz mi powiedzieć, co tu robisz, to nie. Odpowiem za ciebie - siedzisz i bezmyślnie powtarzasz za mną. Czemu nie możesz być sobą tylko musisz być mną? Papuguję cię.                   

– Przynajmniej odpowiedziałaś... Żegnam.                                                                                                                                             

Mały Książę nie chciał znać już żadnej odpowiedzi. Był zły na Papugę. Odwrócił się pospiesznie i opuścił planetę Ara 331 .                             

,,Myślałem, że znajdę tu przyjaciela, a znalazłem tylko papugę" - pomyślał, kiedy wyruszał w dalszą podróż.

MOŻLIWOŚCI - nasza klasowa wersja wiersza Wisławy Szymborskiej

 

Zainspirowani... "Dziadami cz.II"

AUTOR PRACY: Kamil Kukulski

AUTOR PRACY: Bartek Bargieł 

AUTORKA PRACY: Kalina Laskowska

AUTORKA PRACY: Tamara Wittich

AUTOR PRACY: Aleksander Sobczyk

AUTORKA PRACY: Maja Mirek

AUTORKA PRACY: Hania Wolf

AUTOR PRACY: Błażej Wajcht

AUTOR PRACY: Paweł Siciński

AUTORKA PRACY: Maja Dybaś

AUTOR PRACY: Aleksander Sobczyk

AUTOR PRACY: Jarek Ziółkowski

AUTOR PRACY: Piotr Jaroszewski

Projekt: "Baczyński"

UWAGA DZIAŁAMY !!!

Dołączyliśmy do ogólnopolskiego projektu: "Baczyński"

Projekt: "Baczyński" to akcja, którą zainicjowała p. Agata Karolczuk-Kozyra z Liceum Ogólnokształcącego we Wschowie. Obecnie do projektu włączyło się już ponad 200 szkół z całej Polski. Z ogromną przyjemnością informujemy, że nasza szkoła również bierze udział w tym projekcie i wspólnie z innymi szkołami do czerwca 2021 roku będziemy realizować różnego rodzaju działania, które mają na celu uczczenie i upamiętnienie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego - niezwykłego poety i niezwykłego człowieka.

Patronat nad projektem objęło Muzeum Powstania Warszawskiego.

Projekt: "Baczyński" będzie realizowany na lekcjach języka polskiego w klasach 7 i 8. 

Czas trwania projektu: marzec-czerwiec 2021

Koordynator projektu: Ewelina Majewska

CELE PROJEKTU:

• upamiętnienie setnej rocznicy urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego poprzez prezentowanie twórczości poety oraz innych przedstawicieli pokolenia Kolumbów,

• budzenie zainteresowań poezją czasów II wojny światowej, historią i dziedzictwem kulturowym naszego kraju,

• kształtowanie świadomości patriotycznej i obywatelskiej,

• rozwijanie i wzmacnianie poczucia tożsamości narodowej,

• kształtowanie i utrwalanie ogólnoludzkich zasad moralnych i humanistycznych,

• dostarczanie pozytywnych wzorców osobowych,

• dostrzeganie przez uczniów własnych zainteresowań, ich werbalizowanie i rozwijanie,

• rozwijanie kompetencji społecznych poprzez budowanie właściwych relacji interpersonalnych,

• promowanie inspirujących rozwiązań metodycznych

 

UWAGA!!!

W ramach projektu: „Baczyński” będą do zrealizowania 3 ZADANIA.      

Możesz zrealizować jedno zadanie albo wszystkie trzy, do czego Cię oczywiście zachęcam. Za realizację każdego z zadań możesz otrzymać ocenę bardzo dobrą albo celującą z języka polskiego.

Zadania będą ukazywały się co miesiąc. Poniżej zadanie pierwsze.

   

         

ZADANIE nr 1

MÓJ ULUBIONY WIERSZ BACZYŃSKIEGO

W czasie zdalnego nauczania trochę zapominamy o tym, co tradycyjne. 

By komputery nie pozwoliły nam odwyknąć od ręcznego pisania, proponuję Ci mały trening - lekcję kaligrafii, czyli pięknego pisania.

Wybierz wiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, który spodobał Ci się najbardziej i jak najstaranniej przepisz jego tekst. Uwzględnij podział na wersy, zadbaj o estetykę zapisu, itp. Kartkę, na której zapiszesz swój ulubiony utwór Baczyńskiego możesz oczywiście ozdobić według własnego uznania.

Wyraźne zdjęcie odręcznie przepisanego przez Ciebie wiersza wyślij do mnie mailem na adres:

kulturalnie.nakreceni@gmail.com

Wybierając swój ulubiony wiersz Baczyńskiego, możesz na przykład skorzystać ze strony poniżej:

http://www.baczynski.art.pl/wiersze/

TERMIN ODESŁANIA ZADANIA: do 16.04.2021r. 

UWAGA!!!

Wysyłając do mnie swoją pracę, nie zapomnij podać imienia, nazwiska oraz klasy. 

ZADANIE nr 2

ZAINSPIRUJ SIĘ POEZJĄ KRZYSZTOFA KAMILA BACZYŃSKIEGO
Wykonaj ILUSTRACJĘ (graficzną formę interpretacji) wybranego wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. 
Praca może być wykonana dowolną techniką: np. rysunek, szkic, grafika tradycyjna, grafika komputerowa, kolaż, itp.
Format pracy: A3 lub w przypadku grafiki komputerowej – A4.
WYRAŹNE ZDJĘCIE ilustracji wyślij mailem na adres: kulturalnie.nakreceni@gmail.com 

Wysyłając do mnie swoją pracę, nie zapomnij podać:

- imienia, nazwiska oraz klasy,

- tytułu wiersza Baczyńskiego, do którego została wykonana ilustracja.

TERMIN WYKONANIA ZADANIA: do 18.05.2021

Najpiękniejsze prace uczniów zostaną wysłane na Ogólnopolski Konkurs Plastyczny „Przez nas ilustrowane to, co wierszach K.K.Baczyńskiego zapisane”, którego organizatorem jest Szkoła Podstawowa nr 2 w Puławach.

UWAGA!! 

Przy wysyłce prac na konkurs będzie potrzebny oryginał pracy. 

ZADANIE nr 3

ZAINSPIRUJ SIĘ KRZYSZTOFEM KAMILEM BACZYŃSKIM

Połącz tekst z obrazem:

Wybierz dowolny CYTAT z wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, 

który zwrócił Twoją uwagę, a następnie wyszukaj do niego zdjęcie - najlepiej oddające sens wybranego przez Ciebie cytatu.

Na jednym slajdzie umieść zdjęcie i cytat. 

Dobierz ładną czcionkę. Odpowiednio rozplanuj obydwa elementy. 

Gotowy projekt wyślij do mnie mailem jako plik jpg.

kulturalnie.nakreceni@gmail.com

UWAGA!!! 

Zdjęcie może być Twojego autorstwa. 

Możesz również skorzystać z legalnych źródeł zdjęć, np.

https://pixabay.com/pl/ 

https://www.canva.com/

TERMIN WYKONANIA ZADANIA: do 11.06.2021r.

                         

Twoja Polonistka

Ewelina Majewska